تیرآهن IPE یا IPB (هاش)؟ مقایسه ظرفیت باربری، وزن، ابعاد و قیمت

اگر بین تیرآهن IPE و تیرآهن IPB (هاش) مردد هستید، احتمالاً دو دغدغه اصلی دارید:

1. «کدام مقطع بار بیشتری تحمل می‌کند؟»

2. «کدام برای پروژه من اقتصادی‌تر است؟»

خبر خوب این است که پاسخ، با چند معیار ساده روشن می‌شود: هندسه مقطع (ابعاد و شکل بال‌ها)، وزن هر متر، و خواص مقطع مثل ممان اینرسی/مدول مقطع. در این مقاله همه‌چیز را کاربردی و بدون پیچیدگی اضافه مقایسه می‌کنیم.

1) IPE و IPB (هاش) دقیقاً چه تفاوتی دارند؟

تیرآهن IPE چیست؟

IPE یک «I-Beam» اروپایی با بال‌های موازی و نسبتاً باریک‌تر است. این مقطع برای تیرریزی‌های معمول ساختمان و دهانه‌های متداول بسیار رایج است. استاندارد ابعاد و جرم این مقاطع در اروپا در EN 10365 تعریف می‌شود. Iteh Standards+1

تیرآهن IPB (هاش) چیست؟

IPB نام قدیمی‌تر «بال‌پهن»‌هاست؛ چیزی که در بازار ایران اغلب به اسم هاش می‌شناسند. در استانداردهای جدیدتر معمولاً خانواده HE (مثل HEA/HEB/HEM) مطرح است و در بازار هم زیاد می‌بینید که HEB را با عنوان IPB معرفی می‌کنند. Iteh Standards+1

فرق ظاهریِ کلیدی:

• IPE: ارتفاع (h) زیادتر از عرض بال (b) است و بال‌ها باریک‌ترند.

• هاش/HEB: معمولاً ارتفاع و عرض بال نزدیک به هم است (هیکل «H»‌مانند و پهن‌تر). edelstahl-lechner.de+1

2) مقایسه ابعاد و وزن (با یک مثال واقعی و ملموس)

برای اینکه تفاوت را «عددی» ببینید، سایز 200 را مقایسه کنیم:

IPE 200

• ارتفاع ≈ 200 mm

• عرض بال ≈ 100 mm

• وزن ≈ 22.4 kg/m beamclamp.com+1

HEB 200 (هاش سنگین سایز 20)

• ارتفاع ≈ 200 mm

• عرض بال ≈ 200 mm

• وزن ≈ 61.3 kg/m maiak-m.bg+1

✅ نتیجه سریع: در یک سایز اسمی مشابه (۲۰)، هاش می‌تواند تقریباً ۲.۵ تا ۳ برابر سنگین‌تر از IPE باشد؛ یعنی هم باربری بالقوه بالاتر، هم قیمت شاخه بالاتر.

3) ظرفیت باربری: چرا هاش معمولاً قوی‌تر است؟

ظرفیت باربری (در خمشی/ستونی) فقط «جنس فولاد» نیست؛ شکل مقطع تعیین‌کننده‌تر است. وقتی بال‌ها پهن‌تر باشند:

• مقاومت در برابر خمش بهتر می‌شود (مدول مقطع بالاتر)

• مقاومت در برابر کمانش ستون بهتر می‌شود (اینرسی و پایداری بیشتر)

• در بسیاری از کاربردهای ستونی، هاش از نظر اجرایی هم «جان‌دارتر» است

به همین خاطر در ادبیات فنی و حتی راهنماهای طراحی، خانواده HE/HEB را برای بارهای سنگین‌تر مناسب‌تر معرفی می‌کنند. Constructalia+2EurocodeApplied.com+2

جمع‌بندی کاربردی ظرفیت

• اگر «تیر» دارید (دهانه‌های معمول، تیرریزی سقف، پروژه‌های متداول): IPE خیلی رایج و اقتصادی است.

• اگر «ستون» سنگین، قاب‌های صنعتی، سوله‌های بزرگ، جرثقیل سقفی، یا پروژه‌های پرفشار دارید: هاش (به‌ویژه HEB/HEM) انتخاب قدرتمندتری است.

4) قیمت: کدام ارزان‌تر درمی‌آید؟

یک قانون طلایی بازار آهن:

قیمت شاخه = قیمت هر کیلو × وزن شاخه

پس حتی اگر قیمت هر کیلو IPE و هاش خیلی دور از هم نباشد، چون هاش وزن بیشتری دارد معمولاً:

• قیمت هر شاخه هاش بالاتر است

• هزینه حمل و نصب هم می‌تواند بالاتر باشد (جرثقیل، نیروی انسانی، زمان)

در صفحات قیمت و توضیحات بازار آهن هم معمولاً «تفاوت قیمت» را مستقیم به تفاوت وزن ربط می‌دهند. آهن آنلاین+1

✅ نتیجه:

• اگر پروژه شما با IPE جواب می‌دهد، اغلب اقتصادی‌تر است.

• اگر به ظرفیت بالاتر نیاز دارید، هاش با اینکه گران‌تر است، ممکن است با کاهش تعداد ستون/تقویت کمتر/ایمنی بالاتر توجیه اقتصادی پیدا کند.

5) راهنمای انتخاب سریع (بدون سردرگمی)

IPE را انتخاب کن اگر:

• تیرریزی معمول ساختمان داری

• دنبال وزن کمتر و اجرای سریع‌تر هستی

• محدودیت بودجه داری

هاش (IPB/HEB/HEA) را انتخاب کن اگر:

• ستون سنگین یا بارهای بالا داری

• پایداری و مقاومت در برابر کمانش برایت حیاتی است

• سازه صنعتی/سوله سنگین/پروژه بلندمرتبه اجرا می‌کنی

سوالات متداول (FAQ)

آیا از روی ظاهر می‌شود فهمید IPE است یا هاش؟
بله، معمولاً از روی «پهنای بال» مشخص است؛ هاش بال‌های خیلی پهن‌تری دارد. edelstahl-lechner.de+1

IPB همان HEB است؟
در بازار ایران خیلی وقت‌ها IPB را معادل هاش و به‌خصوص HEB معرفی می‌کنند (اسم‌گذاری قدیمی/بازاری است). معیار قطعی: استاندارد و جدول ابعاد/وزن محصول.